Linux’de Kullanıcı Girişleri Ve Komut Kavramı

Bilgisayarın son açılış aşaması olan init programı bütün işlemlerini bitirdiğinde bir kullanıcı ekranıyla karşılaşırız.

Önce bir bakalım neymiş bu init programı…

Unix tabanlı bilgisayarların tümünde “init” bilgisayar sisteminin başlatılışında başlar ve bilgisayar kapanana kadar açık kalır.Bu program Linux işletim sistemleri için kesinlikle bulunması şart olan bir programdır.Çekirdek kendini ve init sürecini  başlattığında kendi üstüne düşen açılış işlemlerini bitirmiş olur.Bu yüzden  init tüm process’lerin atası gibi de düşünülebilir ve PID(process ID)’si her zaman 1’dir.Evet şimdi kaldığımız yerden devam edelim.

Diyelim ki bilgisayarımızda Ubuntu Linux İşletim Sistemi yüklü.Sisteme girdiğimizda karşimıza görseldeki gibi bir giriş sayfası gelecektır.

Burada kullanıcı parolamızı yazdıktan sonra sisteme giriş yapabiliriz.Bir de komutlarımızı yazacağımız,işlemlerimizi gerçekleştirebileceğimiz Linux Terminali bulunur.Bu terminale de giriş yaparken bizden kullanıcı adımızı ve şifremizi isteyecektir.

login : Melike yazıp entera bastığımda password(şifre) satırı belirecektir.Şifremi yazarken kaç karakterli olduğu belli olmasın diye ekranda hiçbir şey belirmeyecektir.Bu yüzden sadece şifremizi yazıp enter’a basmamız yeterli olacaktır.

login: melike

password :                <enter>

Böylece kullanıcı adımızla sisteme giriş yapmış olacağız.

Yukarıda ki görsele bakacak olursak @’den önceki “mks” sisteme verilen addır, @’ den sonraki “mks” ise kişinin kullanıcı adıdır.Bunlar ilk başta belirlenir   ve daha sonra da sürekli kullanılır.Tabi ki kullanıcıyı sadece sistemi ilk olarak kullanmaya başladığımızda oluşturabiliriz diye bir şey yok.İleri de anlatacağım komutlarla birden fazla kullanıcı oluşturup, bu kullanıcılar arasında kolaylıkla geçiş yapmanın da mümkün olduğunu göreceksiniz.

Bu kullanıcı girişinden sonra komut satırına girmiş olursunuz.Yukarıda ki görsele tekrar bakarsak : dan sonra bir ~ işareti olduğunu görürsünüz.Bu da o an kullanıcı adı ve şifresiyle giriş yapan kullanıcının kendi home(ev) dizinin de olduğunu gösterir.

Ekranda son olarak gördüğümüz $ ise giriş yapan kullanıcının sıradan yani root kullanıcı olmadığını gösterir.Eğer $ yerine # olsaydı o zaman da kullanıcının root kullanıcı olduğu anlaşılacaktı.

Root diyip durduk.Peki nedir bu ‘root’ ?

Linux işletim sistemlerinde kullanıcıları:

  • Yönetim yetkisine sahip
  • Yönetim yetkisine sahip olmayan

olarak ikiye ayırırız.Yönetim yetkisine sahip olan kullanıcıları ise root kullanıcısı ve önemli işlerde root hakkı elde eden kullanıcılar olarak ikiye ayırabiliriz.Söylediğim gibi root(kök) kullanıcısı her türlü yetkiye sahip olan kullanıcıdır. Root hakkının nasıl elde edildiğinden  ileride ki yazılarımda bahsedeceğim.Şimdilik root konusunu burada bırakalım ve gelelim komut kavramına.

Linux da komut kavramı aşağıda ki şekildedir.

komut seçenek/seçenekler argüman/argümanlar

Komut : Yapmak istediğimiz işlem

Seçenek : Komutların işleyiş şekli.Yani yazdığımız komutun çalışacağı şekli seçenek kısmıyla belirtebiliyoruz. Eğer seçeneği kısa haliyle yazacaksak “-tekharf”, uzun haliyle yazacaksak “–sözcük” şeklinde yazarız.

Argüman : Komutun üzerinde işlem yapacağı nesnedir.Bu dosya olabilir, dizin(klasör) olabilir, process(süreç) olabilir…

Mesela bu görsel de”ls -la” yazılmış.Tek tek açıklayalım ve görelim bunlar ne anlama geliyormuş.

ls : “list” kelimesinin kısaltmasıdır.Anladığınız üzere listeleme işlemi yapar.

-l parametresi : Listeleme işlemini ayrıntılı yapmayı sağlayan  seçenektir.

-a parametresi :Listeleme işleminde başında “.” işareti bulunan gizli dosyalarında görüntülenmesini sağlar. 4. satırdan sonra gizli dosyaları da görebilirsiniz.

Bu örneği vermemin amacı sadece komut-seçenek-argüman kavramını iyice anlamanız içindi.Diyeceksiniz ki hani nerede argüman  ?

Bu komutta argüman yazılmamış.Yani diyor ki bana bulunduğum dizinin altındaki herşeyi listele.Demek ki neymiş?

Eğer herhangi bir argüman yazılmıyorsa  bulunduğumuz dizin için işlem yapmamızın gerektiğini belirtiyormuş.

Bugünkü yazımda anlatacaklarım bu kadardı.

Hoşçakalın…

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir